Marin Telsiz Frekansları: Hangi Kanal Ne İçin Kullanılır?

Marin Telsiz Frekansları: Hangi Kanal Ne İçin Kullanılır?

Denizde cep telefonu kıyıdan birkaç mil açıldığınızda susar. Telsiz ise susmaz; ama doğru kanalda değilseniz kimse sizi duymaz. Marin telsiz frekansları tam da bu yüzden rastgele seçilmiş sayılar değildir: dünyanın her limanında aynı anlama gelen, uluslararası kurallarla belirlenmiş ortak bir dildir. Bodrum’dan çıkan bir yelkenli de, İstanbul Boğazı’ndan geçen bir tanker de aynı kanal planını kullanır.

Bu yazıda marin telsiz frekanslarının nasıl düzenlendiğini, hangi kanalın ne işe yaradığını, tehlike anında hangi frekansın kullanıldığını ve tekne sahiplerinin en sık yaptığı hataları sade bir dille anlatıyoruz. Amacımız kanal listesini ezberletmek değil; telsizin başına geçtiğinizde “şimdi hangi kanala geçmeliyim?” sorusuna tereddütsüz yanıt verebilmenizi sağlamak.

Marin Telsiz Frekansları Nasıl Düzenlenir?

Karada kullanılan telsizlerde frekansı işletmeniz için tahsis ettirir, kendi kanal planınızı kendiniz kurarsınız. Denizde durum farklıdır. Marin telsizler, bütün dünyada geçerli olan sabit bir kanal planıyla çalışır. Cihazı açtığınızda karşınıza frekans değil, kanal numarası çıkar; her numaranın arkasında uluslararası olarak tanımlanmış bir frekans ve bir görev vardır.

Deniz VHF Bandı: 156–174 MHz Aralığı

Kıyıya yakın seyreden teknelerin neredeyse tamamı VHF bandını kullanır. Deniz VHF bandı kabaca 156 MHz ile 174 MHz arasındadır; günlük kullanımdaki kanalların büyük bölümü 156–162 MHz aralığına yerleşmiştir. Kanallar arasında 25 kHz boşluk bulunur.

VHF’in denizde tercih edilmesinin nedeni basittir: su yüzeyi düzdür, arada bina ya da dağ yoktur ve VHF dalgaları bu açık ortamda temiz, net bir ses taşır. Bant seçiminin karada ve denizde nasıl farklı sonuçlar verdiğini merak ediyorsanız, UHF ve VHF telsizler arasındaki temel farklar yazımız iyi bir başlangıç olur.

Kanal Numarası Mantığı: Simpleks ve Dupleks Kanallar

Marin telsiz kanalları iki türdür ve bu ayrım pratikte çok önemlidir.

Simpleks kanallarda gönderme ve alma aynı frekanstan yapılır. Tekneden tekneye konuşmalar bu kanallarda yürür; çünkü iki taraf da aynı frekansı hem dinler hem kullanır. Kanal 16, 6, 8, 13, 72 ve 77 bu gruptadır.

Dupleks kanallarda ise tekne bir frekanstan gönderir, başka bir frekanstan dinler. Kıyı istasyonu bunun tam tersini yapar. Aradaki fark 4,6 MHz’dir. Bu kanallar tekne ile kıyı istasyonu arasındaki görüşmeler için tasarlanmıştır. İki tekne dupleks bir kanalda birbirini duyamaz; çünkü ikisi de aynı frekanstan gönderip aynı frekanstan dinlemeye çalışır. “Karşı tekneyi arıyorum, yanımda ama duymuyor” şikâyetlerinin önemli bir kısmı yanlışlıkla dupleks kanal seçilmesinden kaynaklanır.

Güç Seviyeleri ve Menzil: 1 Watt mı, 25 Watt mı?

Sabit marin telsizlerde iki güç kademesi bulunur: 1 watt (düşük) ve 25 watt (yüksek). El tipi cihazlar genellikle 1 ile 6 watt arasında çalışır.

Kural şudur: iletişimi kurmaya yeten en düşük güç kullanılır. Marina içinde, liman girişinde ya da yanınızdaki tekneyle konuşurken 1 watt fazlasıyla yeterlidir. Yüksek güçle konuşmak, aynı kanalı kullanan millerce ötedeki tekneleri gereksiz yere meşgul eder.

Menzil tarafında ise belirleyici olan güçten çok anten yüksekliğidir. VHF dalgaları ufuk çizgisini takip eder; anten ne kadar yüksekteyse ufuk o kadar uzaktadır. Kokpitte elde tutulan bir cihazla birkaç deniz mili konuşulabilirken, direk tepesine yerleştirilmiş antenle çalışan 25 wattlık sabit bir telsiz yüksek bir kıyı istasyonuna 20–30 deniz milinden ulaşabilir. Yani menzili artırmak isteyen tekne sahibi için ilk yatırım daha güçlü cihaz değil, daha iyi konumlandırılmış antendir.

Kıyıdan Uzaklaşınca: MF/HF ve Uydu Haberleşmesi

VHF’in kapsaması kıyıdan yaklaşık 20–30 mil sonra zayıflar. Açık deniz seyri yapan tekneler ve ticari gemiler bu noktadan sonra orta ve yüksek frekans (MF/HF) telsizlerine ve uydu sistemlerine geçer. MF bandında 2182 kHz, uzun yıllardır sesli tehlike ve çağrı frekansı olarak bilinir; 2187,5 kHz ise sayısal tehlike çağrısı için ayrılmıştır.

Uluslararası deniz emniyet sistemi (GMDSS) denizleri kapsama alanlarına böler ve her alan için hangi cihazların bulunması gerektiğini tanımlar. Kıyı seyri yapan gezi tekneleri için pratik sonuç şudur: iyi kurulmuş bir VHF telsiz temel güvenlik ekipmanıdır; açık denize çıkıyorsanız VHF tek başına yetmez.

Bilinmesi Gereken Marin Telsiz Kanalları

Deniz VHF bandında elliden fazla kanal vardır, ancak günlük seyirde bunların küçük bir kısmı kullanılır. Aşağıdaki kanalları tanımak, bir tekne sahibinin ihtiyacının büyük bölümünü karşılar.

Kanal 16: Tehlike, Emniyet ve Çağrı Kanalı

Kanal 16 (156,800 MHz) denizin ortak kapısıdır. Tehlike çağrıları buradan yapılır, emniyet duyuruları buradan anons edilir ve bir tekne başka bir tekneyi ya da kıyı istasyonunu ilk olarak buradan çağırır.

Kanal 16’nın iki temel kuralı vardır. Birincisi, seyir halindeyken sürekli dinlenir. Yardıma ihtiyacı olan bir tekneye en yakın kişi siz olabilirsiniz. İkincisi, sohbet kanalı değildir. Karşı tarafla temas kurulur kurulmaz bir çalışma kanalına geçilir: “Kanal 72’ye geçiyorum” denir ve Kanal 16 boşaltılır. Bu kanalı uzun konuşmalarla meşgul etmek, o sırada yardım çağrısı yapmaya çalışan birinin sesini bastırmak anlamına gelir.

Kanal 70: Sayısal Seçmeli Çağrı (DSC)

Kanal 70 (156,525 MHz) sesli konuşma için kullanılmaz. Bu kanal, modern marin telsizlerdeki kırmızı “Distress” tuşunun çalıştığı kanaldır. Tuşa basıldığında cihaz; teknenin kimlik numarasını (MMSI), konumunu ve saat bilgisini saniyeler içinde dijital olarak yayınlar. Çevredeki tekneler ve kıyı istasyonları alarmı otomatik alır.

DSC’nin faydası, panik anında doğru cümleyi kurma zorunluluğunu ortadan kaldırmasıdır. Ancak iki şart vardır: cihaza MMSI numarası tanımlanmış olmalı ve telsiz bir GPS kaynağına bağlı olmalıdır. Bu ikisi yapılmamışsa kırmızı tuş beklenen işi görmez. Dijital alarmın ardından sesli tehlike çağrısı yine Kanal 16’dan yapılır.

Günlük Seyirde En Sık Kullanılan Kanallar

•             Kanal 16 (156,800 MHz): Tehlike, emniyet ve ilk çağrı. Sürekli dinlenir.

•             Kanal 70 (156,525 MHz): Yalnızca sayısal çağrı (DSC). Sesli konuşma yapılmaz.

•             Kanal 13 (156,650 MHz): Köprüüstünden köprüüstüne seyir emniyeti görüşmeleri. Büyük gemilerle manevra niyeti bu kanalda konuşulur.

•             Kanal 6 (156,300 MHz): Gemiler arası emniyet haberleşmesi; arama kurtarma çalışmalarında koordinasyon için de kullanılır.

•             Kanal 8, 72 ve 77 (156,400 / 156,625 / 156,875 MHz): Tekneden tekneye çalışma kanalları. Kanal 16’da kurulan temas buralara taşınır.

•             Kanal 9, 10 ve 67 (156,450 / 156,500 / 156,375 MHz): Bölgeye göre gemiler arası ya da liman haberleşmesinde kullanılan yardımcı kanallar.

•             Kanal 12 ve 14 (156,600 / 156,700 MHz): Çoğu bölgede liman işlemleri ve gemi trafik hizmetleri. Hangi limanın hangi kanalı kullandığı yerel yayınlarda ilan edilir.

•             Kanal 15 ve 17 (156,750 / 156,850 MHz): Gemi içi haberleşme; yalnızca düşük güçle kullanılır.

Burada bir not düşmek gerekir: liman, marina ve trafik hizmetlerinin çalışma kanalları bölgeden bölgeye değişir. Seyir planı yaparken gideceğiniz limanın ve geçeceğiniz boğazın güncel kanal bilgisini resmi denizcilik yayınlarından kontrol etmek gerekir. Limanlarda kara ekipleriyle gemi arasındaki haberleşmenin nasıl kurulduğunu liman ve denizcilikte telsiz tercihleri yazımızda ayrıca ele aldık.

Örnek Bir Seyir Günü: Kanallar Sırayla Nasıl Kullanılır?

Kuralları bir örnek üzerinden görmek işi kolaylaştırır. Marinadan çıkmadan önce telsiz açılır ve marinanın ilan ettiği çalışma kanalından çıkış bilgisi verilir. Bu görüşme düşük güçle yapılır; çünkü karşı taraf birkaç yüz metre ötededir.

Mendirekten çıkıldığında cihaz Kanal 16’ya alınır ve seyir boyunca orada kalır. Çoğu marin telsizde bulunan çift izleme özelliği, Kanal 16’yı dinlerken ikinci bir kanalı da takip etmenizi sağlar; birlikte seyrettiğiniz tekneyle anlaştığınız çalışma kanalını bu şekilde açık tutabilirsiniz.

Öğlen koyda buluşacağınız arkadaşınızın teknesini çağırmak istediğinizde Kanal 16’dan tekne adıyla kısa bir çağrı yaparsınız. Yanıt gelir gelmez “Kanal 72” dersiniz ve ikiniz de o kanala geçersiniz. Konuşma bittiğinde yeniden Kanal 16’ya dönülür.

Dar bir geçitte büyük bir gemiyle karşılaştığınızda ve niyetinizden emin olunmadığını düşündüğünüzde Kanal 13’ten kısa ve net bir bilgi verirsiniz. Akşam başka bir limana yaklaşırken o limanın çalışma kanalına geçer, giriş ve bağlama talimatını oradan alırsınız.

Bu akışta dikkat çeken şey, gün boyunca Kanal 16’da yalnızca birkaç saniye konuşulmuş olmasıdır. Doğru kullanım tam olarak budur.

AIS Frekansları: Telsizin Sessiz Komşusu

Gemilerin kimlik, konum, rota ve hız bilgisini otomatik yayınlayan AIS sistemi de deniz VHF bandını kullanır: 161,975 MHz ve 162,025 MHz. Bu iki frekansta ses yoktur; yalnızca veri akar. Tekne sahipleri için önemi şudur: AIS alıcısı ya da vericisi çoğu zaman VHF telsizle aynı anteni ya da yakın bir anteni paylaşır. Yanlış ayırıcı kullanımı veya kötü bağlantı hem telsizin hem AIS’in performansını düşürür.

Tehlike Çağrısı Nasıl Yapılır: Mayday, Pan Pan, Sécurité

Kanal bilgisi kadar önemli olan, o kanalda ne söyleneceğidir. Denizde üç öncelik seviyesi vardır.

Mayday: Can ya da tekne ciddi ve yakın tehlike altındadır. Su alma, yangın, denize adam düşmesi gibi durumlarda kullanılır.

Pan Pan: Acil bir durum vardır ama can güvenliği için yakın tehlike yoktur. Makine arızasıyla sürüklenme ya da sağlık sorunu bu sınıfa girer.

Sécurité: Seyir emniyetiyle ilgili duyurudur. Sürüklenen bir cisim, sönmüş bir fener ya da fırtına uyarısı bu ifadeyle anons edilir.

Tehlike çağrısında sıra bellidir: çağrı sözcüğü üç kez söylenir, teknenin adı ve çağrı işareti verilir, konum bildirilir, tehlikenin türü ve istenen yardım söylenir, teknedeki kişi sayısı eklenir. Bu akışı bir karta yazıp telsizin yanına yapıştırmak, misafirlerinizin bile gerektiğinde çağrı yapabilmesini sağlar.

Marin Telsiz Kullanımında Lisans, Cihaz Seçimi ve Sık Yapılan Hatalar

Frekansları bilmek işin yarısıdır. Diğer yarısı; cihazın yasal olarak kullanılabilmesi, doğru cihazın seçilmesi ve sahada yapılan basit hatalardan kaçınılmasıdır.

Ruhsat, Çağrı İşareti ve Operatör Belgesi

Marin telsiz, alıp tekneye takınca hemen kullanılabilen bir cihaz değildir. Deniz bandı herkesin ortak emniyet hattı olduğu için kullanımı kayda bağlıdır. Genel çerçeve üç başlıkta toplanır:

Teknedeki telsiz cihazı için gemi telsiz ruhsatı alınır. Ruhsatla birlikte tekneye bir çağrı işareti ve DSC özellikli cihazlar için MMSI numarası verilir. Cihazı kullanacak kişinin de seyir bölgesine uygun bir telsiz operatör yeterlilik belgesine sahip olması beklenir; kıyı seyri yapan amatör denizciler için bu genellikle kısa mesafe telsiz operatörü belgesidir.

Başvuru adımları, ücretler ve sınav takvimleri zaman içinde güncellenir. Bu nedenle işlem yapmadan önce yetkili kurumun güncel duyurularını kontrol etmenizi öneririz. Karadaki işletme telsizleri için yürütülen frekans tahsisi ise ayrı bir süreçtir; marina, tersane ya da liman işletmenizin kara tarafındaki haberleşmesi için OKTH frekans lisanslama hizmetimizden yararlanabilirsiniz.

Marin Telsiz, Amatör Telsiz ve Lisanssız Telsiz Aynı Şey Değildir

En sık karşılaştığımız yanlışlardan biri, farklı telsiz türlerinin birbirinin yerine kullanılabileceği düşüncesidir.

Lisanssız telsizler (PMR446) karada kısa mesafeli haberleşme için tasarlanmıştır. Teknede güverte ile kaptan köşkü arasında ya da kıyıya çıkan ekip üyeleriyle konuşmak için pratiktir; fakat deniz bandında çalışmaz, Kanal 16’yı dinlemez ve tehlike çağrısı yapamaz. Bu yüzden marin telsizin yerini tutmaz, yalnızca onu tamamlar.

Amatör telsizler ise amatör bantlarda, amatör telsizcilik belgesiyle kullanılır. Bazı amatör cihazlar teknik olarak deniz frekanslarını alabilse de bu cihazlar denizcilik hizmeti için onaylı değildir ve deniz bandında gönderme yapmaları uygun değildir.

Karadan seçilmiş programlanabilir bir el telsizine deniz frekanslarını yüklemek de çözüm sayılmaz. Marin telsizlerin kanal planı, güç kademeleri, DSC özelliği ve suya dayanımı bu hizmete özel olarak tasarlanır ve onaylanır. Denizde kullanılacak cihaz, denizcilik için üretilmiş cihaz olmalıdır. Sitemizde marin modeller profesyonel telsizler kategorisi altında yer alıyor.

El Tipi mi, Sabit mi? Tekneye Göre Doğru Seçim

Sabit marin telsiz, teknenin aküsünden beslenir, 25 watt güç verir ve direk ya da kule üzerindeki antenle çalışır. Menzili ve sürekliliği nedeniyle ana cihaz her zaman bu olmalıdır. DSC tuşu ve GPS bağlantısı da sabit cihazlarda standart hale gelmiştir.

El tipi marin telsiz ise yedek ve hareketli cihazdır. Botla kıyıya çıkarken, can salına geçmek zorunda kalındığında ya da teknenin elektriği kesildiğinde devreye girer. El tipi cihaz seçerken üç özelliğe bakmak gerekir: suya batmaya dayanıklılık (IPX7 ve üzeri), suda yüzebilme ve batarya süresi. Suya dayanıklılık sınıflarının ne anlama geldiğini su geçirmez telsizler yazımızda açıkladık.

Küçük teknelerde bile ideal düzen bir sabit, bir el tipi cihazdır. Tek cihazla yola çıkılacaksa ve teknenin elektrik sistemi uygunsa öncelik sabit cihazdadır.

Tekne Sahiplerinin En Sık Yaptığı Hatalar

Servisimize gelen cihazlarda ve müşterilerimizle yaptığımız görüşmelerde aynı hataların tekrarlandığını görüyoruz:

Telsizi yalnızca ihtiyaç olduğunda açmak. Kapalı telsiz hem sizin yardım çağrısı duymanızı hem de başkalarının sizi çağırmasını engeller.

Kanal 16’da sohbet etmek. Temas kurulduktan sonra çalışma kanalına geçilmediğinde ortak emniyet hattı meşgul edilir.

MMSI numarasını cihaza girmemek ve GPS bağlantısını yapmamak. Bu durumda DSC tuşu kimliksiz ve konumsuz bir alarm gönderir ya da hiç çalışmaz.

Her konuşmayı yüksek güçle yapmak. Yakın mesafede 1 watt yeterlidir.

Anteni ve kabloyu ihmal etmek. Tuzlu su konnektörleri sessizce aşındırır; cihaz sağlamdır ama ses gitmez.

Mikrofona çok yakın ve hızlı konuşmak. Tuşa basıp bir saniye beklemek, yavaş ve tane tane konuşmak anlaşılırlığı belirgin biçimde artırır.

Radyo kontrolünü Kanal 16’da uzun uzun yapmak. Kısa bir çağrıyla çalışma kanalına geçip orada denemek doğru yöntemdir.

Bakım ve Aksesuar: Tuzlu Su Affetmez

Denizde kullanılan her elektronik cihaz karadakinden daha hızlı yıpranır. Sezon başında anten bağlantılarının, kablo kılıflarının ve mikrofon spiral kablosunun gözden geçirilmesi gerekir. El tipi cihazlar kullanım sonrası tatlı suyla silinmeli, batarya kontakları kuru tutulmalıdır.

Doğru telsiz aksesuarları da güvenliğin parçasıdır: su geçirmez hoparlör mikrofon, yedek batarya, 12 volt şarj kablosu ve kaliteli bir anten, cihazın kendisi kadar önem taşır. Sesinde zayıflama, menzilinde düşme ya da kanal geçişlerinde takılma fark ettiğiniz bir cihazı sezonu beklemeden kontrol ettirmek en doğrusudur. Ölçüm cihazlarıyla yapılan bir bakım, sorunun antende mi, kabloda mı yoksa cihazda mı olduğunu kısa sürede ortaya koyar. Bu konuda telsiz teknik servis ekibimiz orijinal parça ve ölçüm altyapısıyla destek veriyor.

Kısaca: Telsizin Başına Geçtiğinizde Hatırlayacaklarınız

Seyirdeyken Kanal 16 açık kalır. İlk çağrı Kanal 16’dan yapılır, konuşma çalışma kanalında sürer. Tehlike anında önce kırmızı DSC tuşu, ardından Kanal 16’dan sesli Mayday çağrısı gelir. Tekneden tekneye konuşmalar simpleks kanallarda yapılır. Yakın mesafede düşük güç kullanılır. Liman ve trafik hizmeti kanalları yerel yayınlardan teyit edilir. Bu altı madde, kanal tablosunun tamamından daha değerlidir.

Marmara İletişim Telsiz Sistemleri, 1985’ten bu yana profesyonel telsiz satışı ve BTK yetki belgeli teknik servis hizmeti sunuyor. Tekneniz, marinanız ya da liman işletmeniz için doğru marin telsizin seçimi, anten ve aksesuar planlaması, kara tarafındaki ekipleriniz için frekans lisanslama ve mevcut cihazlarınızın bakım onarımı konularında uzman kadromuzdan destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.